Je eet bewuster, beweegt meer en toch verschuift die weegschaal geen millimeter. Of erger: het gaat de verkeerde kant op. Als je ergens in je 40-something bent en dit herkent, lees dan verder, want dit is geen kwestie van wilskracht, maar een freaking spelletje van moeder natuur.
Laten we eerlijk zijn: afvallen na je 40e (of 50e) voelt soms als een fulltime baan zonder vakantie, zonder bonussen en met een baas (hallo spiegelbeeld) die je constant op je vingers tikt. Been there, done that. Laat me je meenemen in mijn strijd met de kilo’s en hoe ik erachter kwam dat het ook anders kan.
De broek waar het allemaal mee begon
Het begon op een willekeurige dinsdag. Een etentje, een leuke broek uit de kast, wat kan er misgaan? Tja. Waar die broek vroeger soepel over mijn heupen gleed, weigerde hij nu halverwege dienst. Trekken, springen, vloeken, niets hielp. Daar stond ik dan, in mijn ondergoed, hijgend en zwetend, beledigd door een stuk stof. Puffend en compleet uit het veld geslagen, in een andere broek, waar ik achteraf nog een vlek in ontdekte, zat ik bij dat etentje. Hilarisch achteraf. Op dat moment? Not so much.
Maar eerlijk gezegd was de broek niet het echte probleem. Het echte probleem was dat ik al langer merkte dat mijn lichaam zich anders gedroeg. Dat wat vroeger werkte, even wat minder eten, even wat meer bewegen, even een beetje beter opletten, nu gewoon niet meer aansloeg. En dat is frustrerend, vooral als je niet begrijpt waarom.
Waarom het rond de menopauze echt anders werkt
Na mijn nederlaag met de broek, besloot ik serieus werk te maken van mijn gezondheid. Maar man, wat een mijnenveld! Daarom is dit het stuk dat ik destijds had willen lezen en bespaar ik jou misschien de zoektocht.
Tijdens de (peri)menopauze daalt je oestrogeenspiegel. Dat heeft meer gevolgen dan alleen opvliegers en slechter slapen. Oestrogeen speelt namelijk een rol in hoe je lichaam vet opslaat en verbrandt. Minder oestrogeen betekent dat vet zich vaker rond je buik ophoopt in plaats van rond je heupen, zelfs als je gewicht gelijk blijft. Dat verklaart waarom je kleding anders zit terwijl de weegschaal hetzelfde blijft.
Daarbij verlies je vanaf je 40e geleidelijk spiermassa als je er niet actief aan werkt. En spieren verbranden in rust meer calorieën dan vetweefsel. Minder spieren betekent dus een langzamere stofwisseling en dat merk je precies op het moment dat je dacht het allemaal onder controle te hebben.
Feitelijk heeft je lichaam simpelweg andere spelregels gekregen.
Waarom klassieke diëten nu averechts werken
Ik heb ze geprobeerd, allemaal. Vermoedelijk jij ook.
Streng calorieën tellen
Werkt prima, tot iemand een taart aanbiedt, of je gewoon een slechte dag hebt. Maar het echte probleem zit dieper: een fors calorietekort vertelt je lichaam dat er schaarste is. En wat doet een slim lichaam bij schaarste? Het draait de interne thermostaat terug (om zuinig om te gaan met de voorradige energie). Je stofwisseling vertraagt, waardoor je minder energiek bent en je minder energie gebruikt. Als je vervolgens weer normaal (lees: volgens je natuurlijke calorie-behoefte) gaat eten, staat die thermostaat nog steeds op standje "zuinig", terwijl er ineens weer volop energie binnenkomt. Dan zit je lijf opeens met een overschot aan calorieën. Dit overschot wordt meestal opgeslagen in vet. Voor de duidelijkheid: je stofwisseling zal zich in zo'n geval ook weer herstellen, maar de vertraging in dit proces zorgt na een strikt dieet toch vaak voor een kilo'tje extra ten opzichte van het oorspronkelijke gewicht.
Na de menopauze, als je stofwisseling toch al trager is, is dit een bijzonder slechte strategie.
Alleen maar cardio
Hardlopen, fietsen, de crosstrainer, allemaal prima voor je conditie en je hoofd. Maar cardio bouwt geen spiermassa op. En juist die spiermassa is wat je stofwisseling op gang houdt. Wie alleen maar cardio doet en weinig eet, verliest vaak spieren in plaats van vet. Je weegt misschien minder, maar je lichaamsamenstelling verbetert nauwelijks.
Intermittent fasting
Het idee is aantrekkelijk: gewoon een tijdvak niet eten en de rest regelt zich vanzelf. Voor sommige mensen werkt het. Maar voor vrouwen in de (peri)menopauze kan langdurig vasten de cortisolspiegel verhogen. Meer cortisol betekent meer vetopslag, met name rond de buik. Precies het tegenovergestelde van wat je wil. Bovendien, als het 10:59 is en je de koelkast al 23 keer hebt opengemaakt, weet je ook dat je het niet op wilskracht gaat redden.
Gewoon minder eten
Het klinkt logisch: minder erin, minder erop. Maar als je te weinig eet, krijg je ook te weinig eiwitten binnen en zonder voldoende eiwitten bouwt je lichaam geen spieren op, herstelt het slechter van beweging en blijf je hongeriger. Waar komt dit concreet op neer: je eet minder, je voelt je beroerder én je resultaat valt tegen.
Het probleem met al deze aanpakken is niet dat ze slecht bedacht zijn, het is dat ze zijn ontworpen voor een lichaam dat andere hormonen heeft. Ze houden geen rekening met wat jouw lichaam in deze fase écht nodig heeft: krachttraining om spiermassa op te bouwen, voldoende eiwitten om die spieren te voeden, en een aanpak die je ook volhoudt als het leven gewoon druk en onvolmaakt is.
Wat wél werkt: samen bikkelen, in weer en wind
En toen gingen Buuf en ik samen aan de slag. Niet met een crashdieet of een intimiderende fitness-app, maar met een aanpak die past bij wie we zijn: vrouwen van 40-plus die een druk leven hebben, niet altijd groene smurrie willen drinken en ook gewoon een goed glas wijn willen kunnen nemen zonder zich schuldig te voelen.
Wat het verschil maakte? Krachttraining in plaats van alleen cardio, want dat is wat spieren opbouwt en je stofwisseling op gang houdt. Meer eiwitten eten, op een manier die gewoon lekker is. En misschien wel het allerbelangrijkste: niet meer alleen. Een sportmaatje betekent lachen als het moeilijk is, zeuren als het tegenzit, en toch gaan, ook als je eigenlijk geen zin hebt.
Mijn broek en ik hebben nog steeds onze issues, maar hij past weer. Op de meeste dagen. Met de juiste ademhalingstechniek.
Wat ik inmiddels weet
✔ Je lichaam is niet je vijand. Het reageert op veranderingen waar je niet voor hebt gekozen. Begrijpen waarom, helpt vaak beter dan strenger zijn voor jezelf.
✔ Spieren zijn je beste bondgenoot. Niet om er gespierd uit te zien, maar omdat ze je stofwisseling actief houden, precies wanneer die wil vertragen.
✔ Volhouden doe je samen. Een programma waarbij je het in je eentje moet zien te redden werkt zelden. Sociale steun is een strategie. In ieder geval mijn strategie.
✔ Perfectie wordt overschat. Geniet ook van dingen die niet 100% goe dvoor je zijn. Zolang je de balans bewaakt, kan er niet veel misgaan.
Als jij ook een uitdagende relatie hebt met je kledingkast, of met dat getal op de weegschaal, weet dan: je bent niet alleen. En besef ook, er is een aanpak die wél bij deze fase past. Hoe dat precies werkt staat op deze website verder uitgelegd.
Benieuwd hoe Buuf2Buuf voor jou kan werken? Neem een kijkje bij de Fit-Challenge:
Meer lezen? Bekijk ook onze blogs over het belang van spiermassa na je 40e en wat eiwitten voor jou doen.
Reactie plaatsen
Reacties